ท่อดัง แต่งรถเกินมาตรฐาน ผิดกฎหมายอย่างไร ต้องแจ้งขนส่งเมื่อไร

การแต่งรถเป็นเรื่องที่หลายคนชอบ แต่ถ้าแต่งจนเสียงดังเกินเกณฑ์ ควันดำ หรือเปลี่ยนตัวรถไปจากที่จดทะเบียนไว้ ก็เข้าข่ายผิดกฎหมายได้หลายฉบับพร้อมกัน ทั้ง พ.ร.บ.จราจรทางบก ที่ดูแลการใช้รถบนถนน และ พ.ร.บ.รถยนต์ ที่ดูแลรายการทางทะเบียน

เสียงท่อดังยังกระทบคนรอบข้างโดยตรง ทั้งคนที่พักผ่อน ผู้ป่วย และเด็กเล็ก การรู้ว่าเส้นแบ่งอยู่ตรงไหนจึงช่วยทั้งตัวเราและชุมชน

กฎหมายที่เกี่ยวกับเสียงและท่อไอเสีย

ตัวเลขเกณฑ์เสียงและควันที่ใช้วัด กำหนดในประกาศของสำนักงานตำรวจแห่งชาติและมาตรฐานของหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งอาจปรับปรุงเป็นระยะ ถ้าจะเปลี่ยนท่อ ควรตรวจเกณฑ์ล่าสุดก่อน และอย่าอาศัยความเชื่อว่า "ดังแค่นี้ไม่เป็นไร"

ถ้าได้ใบสั่งในข้อหาตามมาตรา 6 หรือมาตรา 10 ทวิ แล้วไม่ชำระโดยไม่มีเหตุอันสมควร ยังถูกตัด 1 คะแนนด้วย (ดู ระบบตัดคะแนนใบขับขี่)

ตำรวจสั่งห้ามใช้หรือระงับใช้รถได้

มาตรา 143 ให้อำนาจเจ้าพนักงานจราจรสั่งหยุดรถที่มีสภาพผิดมาตรา 6 หรือมาตรา 10 ทวิ เพื่อตรวจ และถ้าพบว่าไม่ถูกต้อง

• อันตรายชัดแจ้ง สั่งห้ามใช้รถ ผู้ขับต้องนำรถพ้นทางโดยเร็ว ถ้าไม่ทำ เจ้าหน้าที่เคลื่อนย้ายรถได้
• ยังไม่ถึงกับไม่ปลอดภัย สั่งระงับใช้รถชั่วคราว ให้นำไปซ่อมหรือปรับปรุงให้ถูกต้องภายในเวลาที่กำหนด ไม่น้อยกว่า 15 วันและไม่เกิน 60 วัน ระหว่างนั้นใช้รถไปพลางก่อนได้
• เจ้าหน้าที่ติดเครื่องหมายแสดงคำสั่งไว้ที่ตัวรถ ถ้าแกะ ทำลาย หรือปิดบัง มีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท (มาตรา 143/1)
• เมื่อซ่อมแล้วและผ่านการตรวจสภาพ นายทะเบียนจึงอนุญาตให้ใช้รถต่อและปลดเครื่องหมาย (มาตรา 143/2)

ร้านแต่งรถก็มีความผิด

มาตรา 134/2 กำหนดว่า ผู้ที่รับดัดแปลงหรือปรับแต่งรถให้มีสภาพผิดมาตรา 6 หรือมาตรา 10 ทวิ ไม่ว่าจะได้ค่าจ้างหรือไม่ ถ้ารถนั้นถูกนำไปใช้บนถนน ให้ถือว่าผู้นั้นฝ่าฝืนมาตราเดียวกันด้วย และถ้ารถถูกนำไปแข่งในทาง อาจถูกถือว่าเป็นผู้สนับสนุนการแข่งรถ เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าไม่รู้เห็น

ดัดแปลงแบบไหนต้องแจ้งขนส่ง

ฝั่ง พ.ร.บ.รถยนต์ ดูว่ารถยังตรงกับ "รายการที่จดทะเบียนไว้" หรือไม่

• มาตรา 14 พ.ร.บ.รถยนต์ ห้ามเปลี่ยนแปลงตัวรถหรือส่วนใดส่วนหนึ่งให้ผิดไปจากรายการที่จดทะเบียนไว้แล้วนำมาใช้ เว้นแต่นำรถไปให้นายทะเบียนตรวจสภาพก่อน ถ้าปลอดภัย นายทะเบียนจะแก้รายการในทะเบียนและเล่มให้
• มาตรา 12 พ.ร.บ.รถยนต์ ห้ามใช้รถที่อุปกรณ์ไม่ครบถ้วนถูกต้อง หรือเพิ่มสิ่งที่อาจเป็นอันตรายแก่ผู้อื่น จนกว่าจะแก้ไขหรือเอาออก
• ฝ่าฝืนทั้งสองมาตรา มีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 2,000 บาท (มาตรา 60)

ตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงที่มักต้องแจ้งแก้ไขทางทะเบียน เช่น เปลี่ยนสี เปลี่ยนเครื่องยนต์ เปลี่ยนชนิดเชื้อเพลิงหรือติดแก๊ส ติดตั้งโครงหลังคาหรือโครงเหล็กเสริมกระบะ เปลี่ยนแหนบ เพลา หรือขนาดยาง รายละเอียดอ่านต่อที่ เปลี่ยนสีรถ เปลี่ยนเครื่อง ติดแก๊ส ต้องแจ้งขนส่งอย่างไร ส่วนการเปลี่ยนท่อไอเสียที่ไม่ได้เปลี่ยนรายการทางทะเบียน สิ่งที่ต้องดูคือเสียงและควันต้องไม่เกินเกณฑ์

เช็คลิสต์ก่อนแต่งรถ

• ☐ ของที่จะเปลี่ยนทำให้รถผิดจากรายการในเล่มทะเบียนหรือไม่ ถ้าใช่ ต้องให้ขนส่งตรวจก่อนใช้
• ☐ ท่อใหม่มีเสียงและควันอยู่ในเกณฑ์ล่าสุดหรือไม่ ขอให้ร้านยืนยันหรือวัดให้ดู
• ☐ เก็บท่อเดิมหรืออะไหล่เดิมไว้ เผื่อถูกสั่งให้แก้ไข
• ☐ แจ้งบริษัทประกันเมื่อมีการดัดแปลง และถามว่ากระทบความคุ้มครองหรือไม่
• ☐ ไม่ติดไฟวับวาบ ไซเรน หรือแตรเสียงแปลกที่กฎหมายห้าม

💡 ถ้าอยากแต่งรถ ให้เริ่มจากถามสำนักงานขนส่งหรือสายด่วน 1584 ว่าของที่จะเปลี่ยนต้องแจ้งหรือไม่ เสียเวลาโทรไม่กี่นาที ดีกว่าถูกสั่งระงับใช้รถทีหลัง

สรุป

• ท่อเสียงอื้ออึงผิดมาตรา 9 (ปรับไม่เกิน 2,000 บาท) ส่วนเสียงหรือควันเกินเกณฑ์ที่ประกาศผิดมาตรา 10 ทวิ (ปรับไม่เกิน 4,000 บาท)
• ตำรวจสั่งห้ามใช้รถ หรือระงับใช้ชั่วคราวให้ไปแก้ภายใน 15–60 วันได้ และร้านที่ดัดแปลงก็มีความผิดด้วย
• การเปลี่ยนตัวรถให้ผิดจากรายการจดทะเบียน ต้องให้นายทะเบียนตรวจก่อนใช้ ไม่เช่นนั้นปรับไม่เกิน 2,000 บาท
• เกณฑ์ตัวเลขเสียงและควันอาจปรับปรุง ตรวจประกาศล่าสุดก่อนเปลี่ยนท่อ