เกิดอุบัติเหตุบนถนน ไม่ว่าจะเฉี่ยวกันเล็กน้อยหรือรุนแรง คำถามแรกที่หลายคนคิดคือ "ใครผิด" แต่ในมุมกฎหมาย คำถามแรกคือ "คุณทำหน้าที่ของผู้ขับขี่ครบหรือยัง" เพราะ พ.ร.บ.จราจรทางบก กำหนดหน้าที่ไว้ชัดเจน และใช้บังคับไม่ว่าคุณจะเป็นฝ่ายผิดหรือไม่ก็ตาม
บทความนี้อธิบายเฉพาะมุมกฎหมาย คือสิ่งที่ต้องทำ และผลของการขับรถหนี (ชนแล้วหนี) ส่วนวิธีดูแลความปลอดภัยที่จุดเกิดเหตุและการเคลมประกัน มีบทความแยกในคลังความรู้ของ Bok200
หน้าที่ 4 ข้อตามมาตรา 78
มาตรา 78 พ.ร.บ.จราจรทางบก กำหนดว่า ผู้ที่ขับรถ (รวมถึงขี่หรือควบคุมสัตว์) ในทาง แล้วก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลหรือทรัพย์สินของผู้อื่น ต้องทำ 4 อย่างนี้
| หน้าที่ | ทำอย่างไรในทางปฏิบัติ |
|---|---|
| 1. หยุดรถ | หยุดที่จุดเกิดเหตุ ไม่ขับต่อไป ถ้าต้องขยับรถเพื่อไม่ให้กีดขวางหรือเกิดเหตุซ้ำ ให้ขยับเท่าที่จำเป็นและยังอยู่ในบริเวณนั้น |
| 2. ให้ความช่วยเหลือตามสมควร | ช่วยเท่าที่ทำได้อย่างปลอดภัย เช่น โทร 1669 เรียกรถพยาบาล และแจ้งตำแหน่งให้ชัด |
| 3. แสดงตัวและแจ้งเหตุต่อตำรวจที่ใกล้เคียงทันที | โทร 191 และบอกเจ้าหน้าที่ที่มาถึงว่าคุณคือผู้ขับรถคันที่เกี่ยวข้อง |
| 4. แจ้งข้อมูลของตนแก่ผู้เสียหาย | บอกชื่อ นามสกุล ที่อยู่ และหมายเลขทะเบียนรถของคุณให้ผู้ได้รับความเสียหาย |
จุดที่หลายคนมองข้าม
- "ไม่ว่าจะเป็นความผิดของผู้ขับขี่หรือไม่ก็ตาม" เป็นถ้อยคำในตัวบทเอง แม้คุณมั่นใจว่าอีกฝ่ายผิด ก็ยังต้องหยุดและแสดงตัว
- ทรัพย์สินก็นับ ไม่จำเป็นต้องมีคนเจ็บ เช่น ถอยไปชนรถที่จอดอยู่ ชนรั้วบ้าน หรือชนเสาไฟ ก็อยู่ในหน้าที่นี้ ถ้าเจ้าของไม่อยู่ ให้แจ้งตำรวจและหาทางให้เจ้าของติดต่อคุณได้
- คำว่า "ทันที" การกลับบ้านไปก่อนแล้วค่อยมาแจ้งทีหลัง เสี่ยงถูกมองว่าไม่แสดงตัว ณ ที่เกิดเหตุ
ชนแล้วหนี มีผลทางกฎหมายอย่างไร
การไม่ทำตามมาตรา 78 ไม่ได้มีผลแค่ค่าปรับ แต่มีหลายชั้นซ้อนกัน
| ผลที่ตามมา | รายละเอียด | ที่มา |
|---|---|---|
| โทษอาญา | จำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับ 2,000–10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ | มาตรา 160 |
| ตัดคะแนนใบขับขี่ | ตัด 3 คะแนน | ระเบียบตัดคะแนน ข้อ 11 |
| ถูกสันนิษฐานว่าเป็นผู้ผิด | ถ้าหลบหนีหรือไม่แสดงตัวต่อเจ้าหน้าที่ ณ ที่เกิดเหตุ กฎหมายให้สันนิษฐานว่าเป็นผู้กระทำความผิด | มาตรา 78 วรรคสอง |
| ถูกยึดรถ | เจ้าหน้าที่ยึดรถคันที่หลบหนีไว้ได้จนกว่าคดีถึงที่สุดหรือได้ตัวผู้ขับ ถ้าเจ้าของหรือผู้ครอบครองไม่แสดงตัวภายใน 6 เดือนนับแต่วันเกิดเหตุ รถตกเป็นของรัฐ | มาตรา 78 วรรคสอง |
| เพิ่มโทษในคดีหลัก | ถ้าศาลลงโทษฐานขับรถประมาททำให้ผู้อื่นตายหรือบาดเจ็บสาหัส และผู้ขับไม่ช่วยเหลือหรือไม่แสดงตัว ศาลต้องเพิ่มโทษอีกกึ่งหนึ่ง | มาตรา 160 วรรคสอง |
| ถูกพักใช้ใบขับขี่ | ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติหรือผู้ได้รับมอบหมาย สั่งพักใช้ใบขับขี่ได้ไม่เกิน 90 วัน เมื่อมีพฤติการณ์หลบหนีหลังก่อความเสียหาย | มาตรา 142/5 |
พูดง่าย ๆ คือ การหนีอาจทำให้เรื่องที่เดิมเป็นแค่อุบัติเหตุ กลายเป็นคดีที่หนักกว่าเดิม และทำให้คุณเสียโอกาสอธิบายข้อเท็จจริงตั้งแต่ต้น
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
- "เราไม่ผิด ขับต่อได้" ไม่ได้ หน้าที่ตามมาตรา 78 ไม่ขึ้นกับว่าใครเป็นฝ่ายผิด
- "ตกลงกันเองแล้ว ไม่ต้องแจ้งตำรวจ" ตัวบทใช้คำว่าต้องแจ้งเหตุต่อตำรวจที่ใกล้เคียงทันที การตกลงค่าเสียหายกันเองไม่ได้ทำให้หน้าที่นี้หายไป และบันทึกของตำรวจยังช่วยเป็นหลักฐานหากภายหลังตกลงกันไม่ได้
- "กลัวถูกทำร้าย เลยขับออกมาก่อน" ถ้าที่เกิดเหตุไม่ปลอดภัยจริง ให้โทร 191 ทันที หรือรีบไปแสดงตัวที่สถานีตำรวจที่ใกล้ที่สุด และเล่าเหตุผลให้ชัด อย่าหายไปเงียบ ๆ
ทดสอบแอลกอฮอล์และสารเสพติดหลังเกิดเหตุ
เมื่อมีพฤติการณ์อันควรเชื่อว่าผู้ขับเมาสุรา เจ้าหน้าที่สั่งให้ทดสอบได้ และถ้าไม่ยอมทดสอบโดยไม่มีเหตุอันสมควร กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเมาแล้วขับ (มาตรา 142) รายละเอียดเกณฑ์และโทษอ่านได้ที่ เมาแล้วขับ โทษหนักแค่ไหน
ถ้าผู้ขับหมดสติหรือบาดเจ็บจนให้ความยินยอมไม่ได้ พนักงานสอบสวนมีอำนาจขอให้แพทย์เก็บตัวอย่างเลือด ปัสสาวะ หรือสิ่งอื่นจากร่างกายเพื่อตรวจ โดยทำเท่าที่จำเป็นและให้เจ็บปวดน้อยที่สุด (มาตรา 43 ทวิ/1)
หน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องหลังเกิดเหตุ
- รถเสียจอดอยู่ในทาง ต้องนำรถพ้นทางเดินรถโดยเร็วที่สุด ถ้าจำเป็นต้องจอดอยู่ ต้องไม่กีดขวางและแสดงเครื่องหมายหรือสัญญาณตามที่กฎหมายกำหนด (มาตรา 56 ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท)
- เศษชิ้นส่วนบนถนน ผู้ที่เคลื่อนย้ายรถที่ชำรุดออกจากทาง ต้องเก็บสิ่งของที่ตกหล่นออกทันที (มาตรา 131)
- ทำตามคำสั่งเจ้าหน้าที่ ในบริเวณที่เกิดอุบัติเหตุ เจ้าพนักงานจราจรสั่งห้ามรถผ่าน ห้ามหยุด หรือปิดทางบางตอนได้ตามจำเป็น (มาตรา 138)
- ค่ารักษาผู้บาดเจ็บ พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถช่วยจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นโดยไม่ต้องรอพิสูจน์ถูกผิด อ่านต่อที่ พ.ร.บ. รถ คืออะไร
เช็คลิสต์หน้าที่ตามกฎหมาย
- ☐ หยุดรถ ณ ที่เกิดเหตุ
- ☐ ช่วยเหลือผู้บาดเจ็บตามสมควร และโทร 1669
- ☐ แจ้งตำรวจ 191 (บนทางหลวงโทร 1193 ได้) และแสดงตัวว่าเป็นผู้ขับ
- ☐ แจ้งชื่อ นามสกุล ที่อยู่ และทะเบียนรถแก่ผู้เสียหาย
- ☐ ให้ความร่วมมือเมื่อเจ้าหน้าที่สั่งให้ทดสอบแอลกอฮอล์
- ☐ นำรถพ้นทางหรือแสดงเครื่องหมายเตือน และทำตามคำสั่งเจ้าหน้าที่
💡 บันทึกเบอร์ 1669 และ 191 ไว้ในโทรศัพท์ล่วงหน้า และถ้าเป็นไปได้ให้ติดกล้องหน้ารถ คลิปช่วยยืนยันข้อเท็จจริงได้ดีกว่าความจำในวันที่ตกใจ
สรุป
- เกิดเหตุแล้วต้อง หยุด ช่วยเหลือ แสดงตัว แจ้งตำรวจ และให้ข้อมูลผู้เสียหาย ไม่ว่าใครผิด และรวมถึงกรณีที่เสียหายแค่ทรัพย์สิน
- ชนแล้วหนีมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับ 2,000–10,000 บาท ตัด 3 คะแนน ถูกสันนิษฐานว่าผิด และอาจถูกยึดรถ
- ถ้ามีคนตายหรือบาดเจ็บสาหัสจากการขับประมาท การไม่ช่วยเหลือทำให้ศาลเพิ่มโทษอีกกึ่งหนึ่ง
- ถ้าที่เกิดเหตุไม่ปลอดภัย ให้โทร 191 หรือไปแสดงตัวที่สถานีตำรวจโดยเร็ว อย่าหายไปเฉย ๆ
