สัญญาณมือตำรวจจราจร อ่านให้เป็น และต้องทำตามใครก่อน

ที่ทางแยกช่วงเร่งด่วน หรือวันที่ไฟจราจรดับ ตำรวจจราจรมักออกมายืนโบกรถด้วยมือ ถ้าอ่านสัญญาณไม่ออก ก็อาจหยุดผิดจังหวะหรือขับเข้าไปขวางรถอีกทิศได้ กฎหมายจราจรเขียนท่าสัญญาณมือไว้อย่างละเอียด และกำหนดชัดว่าเมื่อสัญญาณของเจ้าหน้าที่ขัดกับไฟจราจร ต้องทำตามใคร

สัญญาณมือ 5 แบบตามมาตรา 24

มาตรา 24 พ.ร.บ.จราจรทางบก กำหนดท่าของเจ้าพนักงานจราจรไว้ดังนี้ (ด้านหน้า ด้านหลัง ด้านซ้าย ด้านขวา นับจากตัวเจ้าหน้าที่)

รายละเอียดที่ควรจำ

• ต้องหยุดหลังเส้นให้รถหยุด ถ้าไม่มีเส้น ให้หยุดห่างจากเจ้าหน้าที่ไม่น้อยกว่า 3 เมตร
• ตอนกลางคืน เจ้าหน้าที่อาจใช้ไฟฉายเรืองแสงหรืออุปกรณ์เรืองแสงประกอบสัญญาณได้
• เคล็ดลับอ่านง่าย คือ ฝ่ามือที่ตั้งขึ้นหันไปหารถทางไหน รถทางนั้นหยุด ยกเว้นท่าเหยียดแขนซ้ายโดยไม่ตั้งฝ่ามือ ซึ่งหมายถึงรถด้านหลังเจ้าหน้าที่หยุด และการโบกมือ คือสัญญาณให้ไป

เสียงนกหวีดตามมาตรา 25

มาตรา 25 กำหนดความหมายของเสียงนกหวีดไว้ 2 แบบ

• เป่ายาว 1 ครั้ง ให้หยุดรถทันที
• เป่าสั้น 2 ครั้งติดกัน ให้ขับรถผ่านไปได้

ไม่ปฏิบัติตามสัญญาณมือหรือนกหวีด มีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท (มาตรา 152)

ทำตามใครก่อน: ลำดับความสำคัญ

มาตรา 26 กำหนดว่า ในทางที่มีไฟจราจรหรือเครื่องหมายจราจร ถ้าเจ้าพนักงานจราจรที่ควบคุมการจราจรอยู่เห็นสมควร จะให้สัญญาณเป็นอย่างอื่นก็ได้ และผู้ขับต้องทำตามสัญญาณของเจ้าหน้าที่ ส่วนกฎเรื่องสิทธิผ่านทางแยกทั่วไป ก็ใช้ "ภายใต้บังคับ" ของสัญญาณ เครื่องหมาย และเจ้าหน้าที่ (มาตรา 71) จึงสรุปเป็นลำดับในทางปฏิบัติได้ดังนี้

ข้อ 3 มีฐานจาก มาตรา 22 (3) ที่บอกว่าไฟเขียวให้ไปได้ "เว้นแต่จะมีเครื่องหมายจราจรกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น" แปลว่าไฟกับป้ายใช้ประกอบกัน ไฟเขียวไม่ได้ลบล้างป้ายห้าม

ไฟกะพริบ และวันที่ไฟดับ

• ไฟแดงกะพริบ ผู้ขับที่มาทางด้านนั้นต้องหยุดหลังเส้นให้รถหยุด เมื่อเห็นว่าปลอดภัยและไม่กีดขวางแล้วจึงไปต่อได้ (มาตรา 22 (5))
• ไฟเหลืองกะพริบ ลดความเร็วและผ่านไปด้วยความระมัดระวัง (มาตรา 22 (6))
• ไฟดับทั้งแยก ไม่มีเจ้าหน้าที่ ให้ใช้ป้าย เครื่องหมาย และกฎสิทธิผ่านทางแยกตามมาตรา 71 ชะลอให้มาก และสื่อสารกับรถคันอื่นด้วยไฟเลี้ยว
• อาสาจราจร ได้รับแต่งตั้งให้ช่วยงานเจ้าพนักงานจราจร (มาตรา 136) เมื่อเห็นอาสาจราจรอำนวยการจราจร ควรปฏิบัติตามสัญญาณเพื่อความปลอดภัยของทุกคน

สัญญาณมือของผู้ขับเอง

ผู้ขับก็มีสัญญาณมือตามกฎหมาย ใช้เมื่อไฟเลี้ยวหรือไฟเบรกใช้ไม่ได้ (มาตรา 37) โดยยื่นแขนขวาออกนอกรถเสมอระดับไหล่

• ลดความเร็ว โบกมือขึ้นลงหลายครั้ง
• หยุดรถ ยกแขนท่อนล่างตั้งฉากและตั้งฝ่ามือ
• ให้รถคันหลังแซง โบกมือไปข้างหน้าหลายครั้ง
• เลี้ยวขวาหรือเปลี่ยนช่องไปทางขวา เหยียดแขนตรงค้างไว้
• เลี้ยวซ้ายหรือเปลี่ยนช่องไปทางซ้าย งอข้อมือชูขึ้นแล้วโบกไปทางซ้ายหลายครั้ง

รถที่พวงมาลัยอยู่ทางซ้าย ให้ใช้ไฟสัญญาณแทน

เช็คลิสต์เมื่อเจอเจ้าหน้าที่อำนวยการจราจร

• ☐ ลดความเร็วตั้งแต่เห็นเจ้าหน้าที่
• ☐ ดูว่าฝ่ามือหรือแขนของเจ้าหน้าที่หันมาทางรถเราหรือไม่
• ☐ หยุดหลังเส้น หรือห่างเจ้าหน้าที่อย่างน้อย 3 เมตร
• ☐ รอสัญญาณโบกให้ไป แม้ไฟจะเป็นสีเขียวแล้ว

💡 ที่ทางแยกที่มีเจ้าหน้าที่ยืนอยู่ ให้มองที่ตัวเจ้าหน้าที่ก่อนมองไฟ เพราะสัญญาณมือมาก่อนสัญญาณไฟเสมอ

สรุป

• ฝ่ามือที่ตั้งขึ้นหันไปหารถทางไหน รถทางนั้นหยุด เหยียดแขนซ้ายเฉย ๆ รถด้านหลังหยุด การโบกมือคือสัญญาณให้ไป และถ้าไม่มีเส้นหยุดให้หยุดห่างเจ้าหน้าที่อย่างน้อย 3 เมตร
• นกหวีดยาว 1 ครั้งให้หยุด สั้น 2 ครั้งให้ไป
• ลำดับในทางปฏิบัติ คือ เจ้าหน้าที่ แล้วจึงสัญญาณไฟ ป้าย เครื่องหมายบนพื้น และกฎสิทธิผ่านทางแยก
• ไม่ทำตามสัญญาณของเจ้าหน้าที่มีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท