เส้นและสัญลักษณ์ที่ทาไว้บนผิวถนน ก็นับเป็น "เครื่องหมายจราจร" ตามกฎหมายเช่นเดียวกับป้าย ผู้ขับจึงต้องปฏิบัติตาม (มาตรา 21 พ.ร.บ.จราจรทางบก) แต่หลายคนอ่านเส้นไม่ออก โดยเฉพาะเส้นคู่ เส้นทึบคู่เส้นประ และแถบสีบนขอบทาง
บทความนี้สรุปเครื่องหมายบนพื้นทางที่เจอบ่อย พร้อมสิ่งที่ต้องทำ ส่วนรายละเอียดเรื่องการแซงและการจอดรถมีบทความแยกในคลังความรู้
หลักจำเรื่องสีและรูปแบบเส้น
- เส้นประ โดยทั่วไปหมายถึงข้ามได้เมื่อปลอดภัย เช่น เปลี่ยนช่องหรือแซง
- เส้นทึบ หมายถึงห้ามข้ามหรือห้ามล้ำ
- สีเหลือง มักใช้เป็นเส้นแบ่งทิศทางจราจรที่ห้ามแซง และใช้กับเครื่องหมายห้ามหรือเตือนบางแบบ
- สีขาว ใช้แบ่งช่องเดินรถ ขอบทาง เส้นหยุด ทางข้าม และลูกศร
เส้นแบ่งทิศทางและเส้นแบ่งช่องเดินรถ
| เครื่องหมาย | ลักษณะ | ความหมาย |
|---|---|---|
| เส้นแบ่งทิศทางปกติ | เส้นประสีขาวกลางถนนสองทาง | แซงได้เมื่อมองเห็นทางข้างหน้าชัดและปลอดภัย |
| เส้นห้ามแซง | เส้นทึบสีเหลืองกลางถนน | ห้ามแซงหรือขับล้ำเส้น |
| เส้นคู่ห้ามแซง | เส้นทึบสีเหลืองสองเส้นคู่กัน | ห้ามล้ำเส้นทั้งสองทิศทาง |
| เส้นทึบคู่เส้นประ | เส้นทึบหนึ่งเส้นคู่กับเส้นประหนึ่งเส้น | ฝั่งที่ติดเส้นประแซงได้เมื่อปลอดภัย ฝั่งที่ติดเส้นทึบห้ามแซง |
| เส้นแบ่งช่องเดินรถ | เส้นประสีขาวระหว่างช่องที่ไปทางเดียวกัน | เปลี่ยนช่องได้เมื่อปลอดภัยและให้สัญญาณแล้ว |
| เส้นห้ามเปลี่ยนช่อง | เส้นทึบสีขาวระหว่างช่อง มักเจอก่อนถึงทางแยก | ห้ามเปลี่ยนช่องในช่วงนั้น |
| เส้นขอบทาง | เส้นทึบสีขาวริมถนน | แสดงแนวขอบผิวจราจร นอกเส้นคือไหล่ทาง |
ข้อห้ามที่เกี่ยวข้องในกฎหมาย
- ห้ามขับคร่อมหรือทับเส้นแบ่งช่องเดินรถ เว้นแต่ขณะเปลี่ยนช่อง เลี้ยว หรือกลับรถ (มาตรา 43 (6) ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท)
- ห้ามแซงล้ำเส้นกึ่งกลางทางที่กำหนดไว้ หรือเข้าไปในเขตที่มีเครื่องหมายแสดงเขตอันตราย (มาตรา 47 ไม่เกิน 4,000 บาท)
เส้นหยุด เส้นให้ทาง และทางข้าม
- เส้นหยุด เส้นขาวทึบขวางช่องเดินรถ ใช้คู่กับไฟจราจร ป้ายหยุด หรือคำว่า "หยุด" บนพื้น ต้องหยุดหลังเส้น
- เส้นให้ทาง เส้นขาวประขวางช่องเดินรถ ต้องชะลอและให้รถในทางที่ตัดผ่านไปก่อน ทางที่มีเส้นหยุดหรือเส้นให้ทาง ถือว่าทางข้างหน้าเป็นทางเอก (มาตรา 72)
- ทางข้าม (ทางม้าลาย) แถบสีขาวเรียงขนานกันขวางถนน เมื่อมีคนกำลังข้ามต้องหยุดให้ ไม่หยุดถูกตัด 1 คะแนน และมีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท
- เส้นซิกแซก เส้นหยักก่อนถึงทางข้าม เตือนว่าข้างหน้าเป็นทางข้าม ให้ลดความเร็ว ไม่แซง และไม่หยุดหรือจอดในช่วงนั้น
ลูกศร ข้อความ และเครื่องหมายพื้นที่ห้าม
- ลูกศรในช่องเดินรถ บอกว่าช่องนั้นไปตรง เลี้ยวซ้าย หรือเลี้ยวขวา มาตรา 22 วรรคสองกำหนดว่าจะไปทางไหนต้องเข้าช่องที่มีเครื่องหมายแสดงให้ไปทางนั้น ตั้งแต่เริ่มมีเครื่องหมาย ไม่ใช่เบียดเข้าช่องตอนถึงทางแยก
- ข้อความบนพื้น เช่น "หยุด" "ช้าลง" ตัวเลขความเร็ว หรือข้อความช่องเดินรถประจำทาง ใช้คู่กับป้าย ต้องปฏิบัติตามเช่นกัน
- เครื่องหมายพื้นที่ห้ามเข้า เส้นทแยงหรือรูปหัวลูกศรเรียงกันภายในกรอบ มักอยู่หัวเกาะหรือจุดแยกทาง ห้ามขับทับหรือหยุดในพื้นที่นั้น
- ตารางสีเหลืองในทางแยก เส้นทแยงตัดกันในกรอบ ห้ามหยุดรถค้างในกรอบ เข้าได้เมื่อมั่นใจว่าออกพ้นได้ สอดคล้องกับหลักที่ห้ามหยุดรถในทางร่วมทางแยก (มาตรา 55) และไฟเขียวแต่ทางแยกมีรถติดขวางอยู่ ต้องรอหลังเส้นหยุด (มาตรา 71)
ขอบทางทาสีและช่องจอด
| เครื่องหมาย | ความหมาย |
|---|---|
| แถบสีขาวสลับแดงบนขอบทาง | ห้ามหยุดรถ |
| แถบสีขาวสลับเหลืองบนขอบทาง | ห้ามจอดรถ หยุดรับส่งได้ชั่วครู่โดยไม่กีดขวาง |
| กรอบช่องจอดเส้นสีขาว | จอดภายในกรอบ ไม่คร่อมช่อง |
| ช่องจอดที่มีสัญลักษณ์เฉพาะ เช่น รูปผู้พิการหรือข้อความกำกับ | ใช้ได้เฉพาะผู้มีสิทธิตามที่กำหนด |
จอดหรือหยุดในที่ที่มีเครื่องหมายห้าม มีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 2,000 บาท (มาตรา 55 และ มาตรา 57)
เช็คลิสต์อ่านเส้นก่อนเปลี่ยนช่องหรือแซง
- ☐ เส้นฝั่งที่ฉันอยู่เป็นเส้นประหรือเส้นทึบ
- ☐ ข้างหน้ามีทางแยก ทางข้าม หรือทางโค้งหรือไม่
- ☐ ลูกศรในช่องตรงกับทิศที่ฉันจะไปหรือยัง
- ☐ ให้สัญญาณไฟและมองกระจกแล้ว
💡 ถ้าไม่แน่ใจว่าเส้นข้างหน้าเป็นแบบไหน ให้คิดว่าเป็นเส้นทึบไว้ก่อน รอให้เห็นเส้นประชัดเจนแล้วค่อยเปลี่ยนช่องหรือแซง
สรุป
- เส้นประข้ามได้เมื่อปลอดภัย เส้นทึบห้ามข้าม เส้นทึบเหลืองและเส้นคู่เหลืองกลางถนนหมายถึงห้ามแซง
- ขับคร่อมเส้นแบ่งช่องหรือแซงล้ำเส้นกึ่งกลางที่ห้าม มีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 4,000 บาท
- ต้องเข้าช่องตามลูกศรตั้งแต่เริ่มมีเครื่องหมาย และหยุดหลังเส้นหยุดเสมอ
- ขอบทางขาวแดงห้ามหยุด ขาวเหลืองห้ามจอด ฝ่าฝืนปรับไม่เกิน 2,000 บาท
