ซื้อขายรถมือสองจบที่การจ่ายเงินและส่งกุญแจไม่ได้ ถ้ายังไม่ได้โอนทางทะเบียน ชื่อเจ้าของในเล่มก็ยังเป็นผู้ขาย ซึ่งอาจสร้างปัญหาให้ทั้งสองฝ่าย ตั้งแต่ใบสั่งที่ส่งไปผิดคน ไปจนถึงเรื่องภาษีหรือไฟแนนซ์ที่ค้างอยู่
บทความนี้สรุปสิ่งที่กฎหมายกำหนด สิ่งที่ผู้ซื้อควรตรวจก่อนจ่ายเงิน เอกสารที่มักต้องใช้ และขั้นตอนที่สำนักงานขนส่ง
กฎหมายกำหนดอะไรบ้าง
- แจ้งโอนภายใน 15 วัน ตาม มาตรา 17 พ.ร.บ.รถยนต์ ผู้โอนและผู้รับโอนต้องแจ้งต่อนายทะเบียนภายใน 15 วันนับแต่วันโอน ฝ่าฝืนปรับเป็นพินัยไม่เกิน 2,000 บาท (มาตรา 60) ถ้าผู้รับโอนจะนำรถออกนอกประเทศภายใน 15 วันนั้น ต้องขออนุญาตเป็นหนังสือจากนายทะเบียนด้วย
- ชื่อในทะเบียนถูกสันนิษฐานว่าเป็นเจ้าของ ตามมาตรา 17/1 เป็นอีกเหตุผลที่ควรโอนให้เรียบร้อย
- ภาษีค้างต้องเคลียร์ก่อน ระหว่างที่รถค้างภาษีประจำปี นายทะเบียนมีอำนาจไม่รับดำเนินการทางทะเบียน (รวมถึงการโอน) จนกว่าจะชำระครบ หรือทำข้อตกลงผ่อนชำระตามที่กฎหมายกำหนด (มาตรา 35/1)
- ย้ายรถไปต่างท้องที่ต้องแจ้งภายใน 15 วัน ตาม มาตรา 16
- สีและสภาพต้องตรงกับทะเบียน เปลี่ยนสีรถต้องแจ้งภายใน 7 วัน (มาตรา 13) และดัดแปลงตัวรถต้องให้นายทะเบียนตรวจก่อนใช้ (มาตรา 14)
ตรวจก่อนจ่ายเงิน
- ☐ ขอดูเล่มทะเบียนตัวจริง ชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์และผู้ครอบครองตรงกับบัตรประชาชนของผู้ขาย หรือมีหนังสือมอบอำนาจที่ถูกต้อง
- ☐ เลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์ตรงกับเล่ม และไม่มีร่องรอยขูดลบหรือตอกใหม่
- ☐ สี ยี่ห้อ รุ่น ชนิดเชื้อเพลิงตรงกับรายการในเล่ม ถ้าติดแก๊สหรือดัดแปลง ต้องมีการบันทึกในเล่มแล้ว
- ☐ ดูหน้ารายการจดทะเบียนว่าติดไฟแนนซ์หรือจำนองอยู่หรือไม่
- ☐ เครื่องหมายแสดงการเสียภาษีประจำปีไม่หมดอายุ และไม่มีภาษีค้าง
- ☐ พ.ร.บ. ยังคุ้มครองอยู่ ดู พ.ร.บ. รถ คืออะไร
- ☐ ให้ช่างที่ไว้ใจตรวจเครื่องยนต์ ช่วงล่าง และร่องรอยอุบัติเหตุหรือน้ำท่วม
- ☐ ถ้ารถยนต์อายุครบ 7 ปีหรือรถจักรยานยนต์ครบ 5 ปี การต่อภาษีครั้งต่อไปต้องผ่าน ตรอ. ก่อน ดู ตรอ. คืออะไร
- ☐ ตรวจใบสั่งจราจรค้างจากเลขทะเบียน ดู ตรวจและจ่ายค่าปรับออนไลน์
เอกสารที่มักต้องใช้
| ฝ่าย | เอกสาร |
|---|---|
| ผู้ขาย (ผู้โอน) | เล่มทะเบียนตัวจริง บัตรประชาชนตัวจริง แบบคำขอโอนและรับโอนที่ลงชื่อแล้ว หนังสือมอบอำนาจถ้าไม่ได้ไปเอง |
| ผู้ซื้อ (ผู้รับโอน) | บัตรประชาชนตัวจริง หนังสือมอบอำนาจถ้าไม่ได้ไปเอง |
| นิติบุคคล | หนังสือรับรองนิติบุคคล และบัตรประชาชนของผู้มีอำนาจลงนาม |
| รถติดไฟแนนซ์ | เอกสารหรือหนังสือยินยอมจากบริษัทไฟแนนซ์ ซึ่งเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ |
รายการเอกสารอาจต่างกันตามกรณี เช่น โอนพร้อมย้ายต่างจังหวัด หรือโอนเพราะเจ้าของเสียชีวิต ก่อนไปให้โทรถามสายด่วน 1584 หรือสำนักงานขนส่งที่จะไป
ขั้นตอนที่สำนักงานขนส่ง
- ทำสัญญาซื้อขายเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุเลขทะเบียน เลขตัวรถ ราคา วันส่งมอบรถ และใครรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนไหน
- ผู้ซื้อและผู้ขายไปสำนักงานขนส่งพร้อมกัน หรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมอบอำนาจ แล้วยื่นคำขอโอน
- เจ้าหน้าที่ตรวจเอกสาร และอาจให้นำรถเข้าตรวจในบางกรณี เช่น โอนพร้อมย้ายรถไปต่างท้องที่ ควรถามก่อนว่าต้องนำรถไปด้วยหรือไม่
- ชำระค่าธรรมเนียม
- รับเล่มทะเบียนที่บันทึกชื่อผู้รับโอนแล้ว และตรวจความถูกต้องก่อนกลับ
ค่าธรรมเนียมตาม ข้อ 2 กฎกระทรวงค่าธรรมเนียม มีดังนี้
| รายการ | ค่าธรรมเนียม |
|---|---|
| การโอนทะเบียนรถ | ครั้งละ 100 บาท |
| ค่าคำขอ | ฉบับละ 5 บาท |
| การย้ายรถยนต์ (ถ้ามี) | ครั้งละ 50 บาท |
| การย้ายรถอื่น เช่น รถจักรยานยนต์ (ถ้ามี) | ครั้งละ 20 บาท |
อาจมีค่าใช้จ่ายอื่นตามที่สำนักงานแจ้ง เช่น ภาษีที่ค้าง หรือค่าตรวจสภาพ ถ้าเข้าเงื่อนไข
กรณีรถติดไฟแนนซ์
รถที่ยังผ่อนอยู่ ผู้ถือกรรมสิทธิ์ในเล่มคือบริษัทไฟแนนซ์ ส่วนผู้เช่าซื้อเป็นผู้ครอบครอง (พ.ร.บ.รถยนต์นิยาม "เจ้าของรถ" ให้รวมถึงผู้ครอบครองรถด้วย) การซื้อขายจึงต้องผ่านบริษัทไฟแนนซ์ เช่น ปิดบัญชีก่อนแล้วโอน หรือให้บริษัทยินยอมเปลี่ยนตัวผู้เช่าซื้อ การจ่ายเงินให้ผู้ขายโดยไม่ได้ปิดหรือเปลี่ยนสัญญา เสี่ยงที่รถยังเป็นของบริษัทไฟแนนซ์อยู่
ข้อควรระวัง
- อย่าซื้อขายแบบไม่โอน หรือ "ขายดาวน์" โดยไม่มีเอกสารกับไฟแนนซ์ ถ้ามีปัญหาภายหลังจะพิสูจน์สิทธิ์ยาก
- ผู้ขายไม่ควรเซ็นแบบคำขอเปล่าทิ้งไว้ให้ผู้ซื้อไปกรอกเอง ควรไปโอนพร้อมกันหรือมอบอำนาจโดยระบุรายละเอียดชัดเจน
- จ่ายเงินผ่านบัญชีธนาคารเพื่อให้มีหลักฐาน และเก็บสำเนาสัญญาไว้ทั้งสองฝ่าย
- หลังโอนแล้ว ผู้ซื้อควรติดต่อบริษัทประกันภาคสมัครใจเรื่องเปลี่ยนผู้เอาประกัน หรือทำกรมธรรม์ใหม่
หลังโอนเสร็จแล้ว
- ผู้ขาย เก็บสำเนาสัญญาซื้อขาย และหลักฐานวันส่งมอบรถไว้ ถ้ามีใบสั่งจากเลขทะเบียนนี้หลังวันส่งมอบ เอกสารเหล่านี้ใช้ยืนยันได้ว่าตนไม่ได้เป็นผู้ขับ
- ผู้ขาย ถ้ามีประกันภาคสมัครใจในชื่อตัวเอง ติดต่อบริษัทประกันเรื่องโอนหรือยกเลิกกรมธรรม์
- ผู้ซื้อ ตรวจว่าเล่มทะเบียนบันทึกชื่อผู้ครอบครองถูกต้อง แล้วเก็บเล่มตัวจริงไว้ในที่ปลอดภัย ส่วนในรถให้เก็บเฉพาะสำเนา
- ผู้ซื้อ ถ้านำรถไปใช้ต่างท้องที่ ให้แจ้งย้ายภายใน 15 วันตามมาตรา 16
- ผู้ซื้อ ตรวจวันครบกำหนดภาษีประจำปีและวันหมดอายุ พ.ร.บ. แล้ววางแผนต่อให้ทัน
💡 หลังรับรถ ให้เพิ่มรถคันใหม่ใน "รถของฉัน" ของแอป Bok200 แล้วบันทึกวันหมดอายุภาษีและ พ.ร.บ. จากเอกสารที่ได้รับ แอปจะเตือนก่อนครบกำหนด ไม่ต้องจำเองว่าผู้ขายต่อไว้ถึงเมื่อไร
สรุป
- ผู้โอนและผู้รับโอนต้องแจ้งโอนต่อนายทะเบียนภายใน 15 วัน ฝ่าฝืนปรับเป็นพินัยไม่เกิน 2,000 บาท
- ตรวจเล่มตัวจริง เลขตัวรถ เลขเครื่อง ภาษีค้าง พ.ร.บ. และสถานะไฟแนนซ์ก่อนจ่ายเงิน
- ค่าโอนตามกฎกระทรวง 100 บาท บวกค่าคำขอ 5 บาท ถ้าย้ายท้องที่มีค่าย้ายเพิ่ม
- รถติดไฟแนนซ์ต้องดำเนินการผ่านบริษัทไฟแนนซ์ และไม่ควรเซ็นเอกสารเปล่าให้ใคร
