ทุกวันนี้หลายคนพกแค่มือถือออกจากบ้าน คำถามที่ตามมาคือ ถ้าเปิดใบขับขี่ในแอปให้เจ้าหน้าที่ดูแทนบัตรจริงได้ไหม และใช้ได้ทุกกรณีหรือเปล่า
คำตอบสั้น ๆ คือ ใบขับขี่ดิจิทัลช่วยได้มาก แต่ Bok200 ยังไม่พบตัวบทที่เราตรวจได้ซึ่งระบุชัดว่าเจ้าพนักงานทุกหน่วยต้องรับแทนบัตรจริงในทุกกรณี บทความนี้แยกให้เห็นว่าอะไรยืนยันได้ อะไรยังไม่ชัด และควรใช้อย่างไรให้สบายใจ ทั้งเวลาเจอด่านตรวจ เวลาเช่ารถ และเวลาที่บัตรจริงหาย
กฎหมายบอกว่าต้องพกอะไรบ้าง
มาตรา 42 พ.ร.บ.รถยนต์ กำหนดว่าผู้ขับรถต้องได้รับใบอนุญาตขับรถ และต้องมีใบอนุญาตขับรถกับสำเนาภาพถ่ายใบคู่มือจดทะเบียนรถในขณะขับ เพื่อแสดงต่อเจ้าพนักงานได้ทันที
ถ้าไม่ปฏิบัติตาม ผลทางกฎหมายต่างกันตามกรณี
- มีใบขับขี่แต่ไม่แสดง: ปรับเป็นพินัยไม่เกิน 1,000 บาท (มาตรา 66)
- ใบขับขี่หมดอายุ: ปรับเป็นพินัยไม่เกิน 2,000 บาท (มาตรา 65)
- ไม่เคยได้รับใบขับขี่เลย: จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 64)
ตัวบทไม่ได้เขียนถึงรูปแบบดิจิทัลไว้โดยตรง จึงต้องดูประกาศและแนวปฏิบัติของหน่วยงานประกอบ
DLT QR Licence คืออะไร
DLT QR Licence เป็นแอปของกรมการขนส่งทางบกสำหรับแสดงใบขับขี่บนมือถือ มีรายงานว่าใช้แสดงแทนบัตรได้ อย่างไรก็ตาม เรายังไม่ได้อ่านประกาศฉบับที่กำหนดว่าเจ้าพนักงานต้องรับในทุกกรณี จึงแนะนำให้พกบัตรจริงสำรองไว้เสมอ
ควรแยกให้ออกด้วยว่า ภาพถ่ายหรือภาพสแกนบัตรที่เก็บไว้ในอัลบั้มรูป ไม่ใช่ใบขับขี่ดิจิทัล และไม่ควรคาดหวังว่าเจ้าหน้าที่จะรับแทนบัตรจริง เพราะใครก็ทำภาพแบบนั้นขึ้นมาได้ ใบขับขี่ดิจิทัลที่พูดถึงในบทความนี้หมายถึงการแสดงผ่านแอปของหน่วยงานรัฐเท่านั้น
ส่วนแอปภาครัฐอื่น เช่น ทางรัฐ ซึ่งรวมบริการของหลายหน่วยงาน Bok200 ยังไม่ได้ยืนยันว่ารองรับการแสดงใบขับขี่ในรูปแบบใด ให้ตรวจจากหน้าบริการในแอปนั้นหรือสอบถามกรมการขนส่งทางบก (สายด่วน 1584) โดยตรง
ข้อดีของใบขับขี่ดิจิทัลที่เห็นได้ชัดคือ ช่วยในวันที่ลืมกระเป๋าสตางค์ หรือเปลี่ยนกระเป๋าแล้วลืมย้ายบัตร และช่วยให้ตรวจวันหมดอายุของใบขับขี่ได้ง่ายจากมือถือ แต่ประโยชน์เหล่านี้จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อเราติดตั้งและตั้งค่าแอปไว้ล่วงหน้า ไม่ใช่รอเปิดตอนถูกเรียกตรวจ
ใช้แทนบัตรจริงได้แค่ไหน
| สถานการณ์ | ใบขับขี่ดิจิทัล | ข้อแนะนำ |
|---|---|---|
| ถูกเรียกตรวจหรือเจอด่านในไทย | มีรายงานว่าแสดงได้ แต่ยังไม่พบตัวบทยืนยัน | พกบัตรจริงสำรองไว้ด้วย |
| สำเนาคู่มือจดทะเบียนรถ | ใบขับขี่ดิจิทัลไม่ใช่เอกสารนี้ | เก็บสำเนาเล่มทะเบียนไว้ในรถตามมาตรา 42 |
| เช่ารถ หรือติดต่อบริษัทเอกชน | ขึ้นกับผู้ให้บริการ | ถามก่อนว่ารับแบบดิจิทัลไหม |
| ขับรถต่างประเทศ | ไม่ใช่เอกสารที่ใช้ในต่างประเทศ | ใช้ ใบขับขี่สากล คู่กับบัตรจริง |
| บัตรจริงหายหรือชำรุด | ไม่ใช่ใบแทน | ยื่นขอใบแทนภายใน 15 วัน ตาม มาตรา 55 |
| ใบขับขี่หมดอายุหรือถูกพักใช้ | แอปไม่ได้ทำให้กลับมาขับได้ | ต่ออายุหรือรอพ้นการพักใช้ก่อน |
ใช้ให้ไม่มีปัญหา
- ☐ ติดตั้งแอปจากสโตร์ทางการเท่านั้น อย่ากดลิงก์จาก SMS หรือข้อความที่อ้างว่าเป็นหน่วยงานรัฐ
- ☐ เปิดแอปดูล่วงหน้าที่บ้าน ว่าข้อมูลขึ้นครบ ตรงกับบัตร และยังไม่หมดอายุ
- ☐ ลองเปิดในที่สัญญาณอ่อน ว่ายังแสดงผลได้หรือไม่
- ☐ ชาร์จแบตเตอรี่ให้พอ มือถือดับเท่ากับไม่มีอะไรให้แสดง
- ☐ ไม่ส่งภาพหน้าจอหรือ QR ของใบขับขี่ให้คนที่ไม่รู้จัก เพราะมีข้อมูลส่วนบุคคล
- ☐ พกบัตรจริงและสำเนาเล่มทะเบียนไว้ในรถเป็นชุดสำรอง
- ☐ ถ้าถูกเรียกตรวจ ให้หยุดรถให้เรียบร้อยก่อนค่อยหยิบมือถือ ไม่ถือโทรศัพท์ขณะขับ
ถ้าถูกเรียกตรวจแล้วไม่มีบัตรจริง
- หยุดรถในที่ปลอดภัย แจ้งเจ้าหน้าที่อย่างสุภาพว่ามีใบขับขี่ในแอป แล้วเปิดให้ดู
- ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่รับ อาจถูกออกใบสั่งฐานไม่แสดงใบขับขี่ตามมาตรา 66 ซึ่งมีค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 1,000 บาท
- ถ้าได้ใบสั่ง ให้ชำระตามช่องทางที่ระบุ เพราะได้ใบสั่งแล้วไม่ชำระโดยไม่มีเหตุอันสมควรจะถูกตัด 1 คะแนน ดู ตรวจและจ่ายค่าปรับออนไลน์
- จดชื่อหน่วยงานและเลขใบสั่งไว้ ถ้าสงสัยเรื่องการปฏิบัติ สอบถามกรมการขนส่งทางบก (1584) หรือหน่วยงานต้นสังกัดของเจ้าหน้าที่ได้
เรื่องต่ออายุออนไลน์ปี 2569
กฎกระทรวงใบอนุญาตขับรถ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผล 4 มีนาคม 2569 แก้ ข้อ 12 ให้ยื่นคำขอต่ออายุใบขับขี่ทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ถ้าทำทางอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้จึงไปยื่นที่สำนักงานขนส่ง
ณ เดือนตุลาคม 2569 ระบบต่ออายุออนไลน์เต็มรูปแบบยังไม่เปิดให้บริการ มีรายงานข่าวว่าอาจเริ่มราวเดือนธันวาคม 2569 แต่ยังไม่มีประกาศวันเริ่มจากกรมการขนส่งทางบก ระหว่างนี้ยังต่ออายุตามขั้นตอนเดิม คือเตรียมใบรับรองแพทย์ อบรมตามจำนวนชั่วโมงที่กำหนด จองคิวผ่าน DLT Smart Queue แล้วไปยื่นที่สำนักงานขนส่ง ผู้ที่อายุเกิน 55 ปี หรือขาดต่ออายุเกิน 1 ปี ยังต้องทดสอบสมรรถภาพร่างกายด้วย ดูรายละเอียดใน บทความต่อใบขับขี่ และระวังเว็บไซต์หรือข้อความที่อ้างว่ารับต่ออายุออนไลน์แทน ให้ใช้ช่องทางที่กรมการขนส่งทางบกประกาศเท่านั้น
💡 ใบขับขี่ดิจิทัลมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อใบขับขี่ของเรายังไม่หมดอายุ บันทึกวันหมดอายุไว้ใน "รถของฉัน" ของแอป Bok200 แอปจะเตือนล่วงหน้าให้ต่อทันเวลา
สรุป
- กฎหมายให้มีใบขับขี่และสำเนาคู่มือจดทะเบียนรถไว้แสดงต่อเจ้าพนักงานขณะขับ
- DLT QR Licence เป็นแอปของกรมการขนส่งทางบก มีรายงานว่าใช้แสดงแทนบัตรได้ แต่ยังไม่พบตัวบทยืนยันว่าใช้ได้ทุกกรณี จึงควรพกบัตรจริงสำรอง
- ใบขับขี่ดิจิทัลไม่ใช่ใบแทน ไม่ใช่สำเนาเล่มทะเบียน และไม่ใช้แทนใบขับขี่สากลในต่างประเทศ
- การต่ออายุทางอิเล็กทรอนิกส์มีฐานทางกฎหมายแล้ว แต่ระบบยังรอประกาศวันเปิดจากกรมการขนส่งทางบก
