ผู้สูงอายุกับการขับรถ ขับต่ออย่างมั่นใจและปลอดภัย

ผู้ขับขี่สูงวัยจำนวนมากมีประสบการณ์บนถนนมากกว่าคนรุ่นหลังหลายสิบปี และขับอย่างระมัดระวังกว่าด้วยซ้ำ อายุจึงไม่ใช่ตัวตัดสินว่าใครควรหรือไม่ควรขับ สิ่งที่สำคัญกว่าคือ ร่างกายในวันนี้ยังพร้อมสำหรับการขับแค่ไหน เพราะสายตา การได้ยิน ความยืดหยุ่นของร่างกาย และความเร็วในการตอบสนอง ค่อย ๆ เปลี่ยนไปตามวัยโดยที่เราอาจไม่ทันสังเกต

บทความนี้เขียนสำหรับทั้งผู้ขับขี่สูงวัยที่อยากขับต่ออย่างมั่นใจ และลูกหลานที่อยากดูแลโดยไม่ทำให้ท่านรู้สึกถูกลดทอนความสามารถ

สำรวจตัวเองแบบตรงไปตรงมา

ลองตอบคำถามเหล่านี้ด้วยความซื่อตรงกับตัวเอง ถ้ามีหลายข้อที่ตอบว่า "ใช่" อาจถึงเวลาปรึกษาแพทย์หรือปรับวิธีการเดินทาง

• ☐ อ่านป้ายจราจรได้ช้าลง หรือต้องเข้าไปใกล้กว่าเดิมจึงอ่านออก
• ☐ แสงไฟหน้ารถที่สวนมาตอนกลางคืนทำให้ตาพร่านานกว่าเดิม
• ☐ หันคอมองไหล่หรือมองจุดบอดได้ลำบาก
• ☐ ตกใจบ่อยกับรถหรือมอเตอร์ไซค์ที่ "โผล่มา" แบบไม่ทันเห็น
• ☐ หลงทางในเส้นทางที่เคยคุ้นเคย
• ☐ มีรอยขูดหรือบุบที่ตัวรถโดยจำไม่ได้ว่าเกิดตอนไหน
• ☐ คนในครอบครัวเริ่มไม่สบายใจเวลานั่งรถด้วย

สายตาและการได้ยิน: ตรวจสม่ำเสมอ

การขับรถพึ่งสายตาเป็นหลัก ปัญหาที่พบได้บ่อยเมื่ออายุมากขึ้น เช่น สายตายาว ต้อกระจก หรือการมองเห็นในที่แสงน้อยลดลง ส่วนใหญ่แก้ไขหรือบรรเทาได้ถ้ารู้ตัวเร็ว

• ตรวจตากับจักษุแพทย์อย่างสม่ำเสมอ และใส่แว่นที่ตรงกับค่าสายตาปัจจุบันทุกครั้งที่ขับ
• เช็ดกระจกหน้า กระจกมองข้าง และไฟหน้ารถให้สะอาด จะช่วยลดแสงพร่าได้มาก
• ถ้าการได้ยินลดลง ให้ใช้กระจกมองหลังและมองซ้ายขวาบ่อยขึ้น เพราะอาจไม่ได้ยินเสียงแตรหรือไซเรน

การต่ออายุใบขับขี่ในปัจจุบันต้องใช้ใบรับรองแพทย์ตามแบบที่กำหนด และมีการทดสอบสมรรถภาพ เช่น สายตา ซึ่งเงื่อนไขการทดสอบอาจแตกต่างตามอายุและระยะเวลาที่ขาดต่อ และอาจปรับเปลี่ยนตามประกาศ ควรตรวจสอบกับกรมการขนส่งทางบกก่อนไปต่อ ดูขั้นตอนได้ที่ ต่ออายุใบขับขี่

ยาและโรคประจำตัว: ถามแพทย์หรือเภสัชกรเสมอ

ยาหลายชนิดทำให้ง่วง มึน หรือตอบสนองช้าลง เช่น ยาแก้แพ้บางชนิด ยานอนหลับ ยาคลายกล้ามเนื้อ และยาบางชนิดที่ใช้รักษาโรคประจำตัว ยิ่งใช้ยาหลายตัวพร้อมกันยิ่งต้องระวัง

• ทุกครั้งที่ได้ยาใหม่ ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรว่า "ยานี้ขับรถได้ไหม"
• อ่านฉลากยา ถ้ามีคำเตือนเรื่องง่วงซึม ให้งดขับหลังกินยา
• ถ้ามีโรคที่อาจทำให้หน้ามืด ชัก หรือน้ำตาลในเลือดต่ำกะทันหัน ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการขับรถโดยเฉพาะ

ในทางกฎหมาย มาตรา 43 พ.ร.บ.จราจรทางบก ห้ามขับรถ ในขณะหย่อนความสามารถในอันที่จะขับ ซึ่งไม่ได้เกี่ยวกับอายุ แต่หมายถึงสภาพร่างกายในตอนนั้น เช่น ง่วงมากหรือได้รับผลจากยา จึงเป็นเรื่องที่ผู้ขับขี่ทุกวัยต้องประเมินตัวเองก่อนออกรถ

ปรับวิธีขับให้เข้ากับร่างกาย

ไม่จำเป็นต้องเลิกขับเพื่อให้ปลอดภัยขึ้น การปรับเล็ก ๆ น้อย ๆ ช่วยได้มาก

นอกจากนี้ ควรปรับเบาะให้มองเห็นถนนชัดและเหยียบเบรกได้เต็มเท้า ปรับกระจกมองข้างให้ลดจุดบอด และเว้นระยะจากรถคันหน้าให้มากกว่าเดิม เพื่อมีเวลาตัดสินใจมากขึ้น

💡 ลองให้ลูกหลานหรือเพื่อนที่ไว้ใจนั่งไปด้วยสักรอบ แล้วขอความเห็นตรง ๆ แบบไม่ตัดสิน บางครั้งคนข้าง ๆ เห็นสิ่งที่เรามองข้ามไป และช่วยให้มั่นใจขึ้นว่ายังขับได้ดี

คุยกันในครอบครัวอย่างให้เกียรติ

สำหรับลูกหลาน การชวนคุยเรื่องการขับรถกับพ่อแม่หรือปู่ย่าตายายเป็นเรื่องละเอียดอ่อน เพราะรถหมายถึงความเป็นอิสระ

• เริ่มคุยตั้งแต่ยังไม่มีเหตุการณ์ อย่ารอให้เกิดอุบัติเหตุก่อน
• พูดถึงความห่วงใย ไม่ใช่การตำหนิ เช่น "หนูเป็นห่วงเวลาพ่อขับกลับมืด ๆ"
• ให้ท่านเป็นคนตัดสินใจร่วม เช่น ตกลงกันว่าจะขับเฉพาะกลางวัน หรือเฉพาะเส้นทางใกล้บ้าน
• ชวนไปตรวจสุขภาพและตรวจตาด้วยกัน

ทางเลือกการเดินทางเมื่อไม่อยากขับเอง

การลดการขับไม่จำเป็นต้องหมายถึงการอยู่แต่บ้าน

• ให้ลูกหลานหรือคนในชุมชนช่วยขับในวันที่ต้องไปไกลหรือไปโรงพยาบาล
• ใช้แท็กซี่หรือแอปเรียกรถ ซึ่งลูกหลานช่วยเรียกให้จากโทรศัพท์ของตัวเองได้
• ใช้ขนส่งสาธารณะในเส้นทางที่สะดวก

ถ้ายังขับอยู่ Bok200 ช่วยได้ เช่น แจ้งเตือนพื้นที่ประจำ เมื่อมีอุบัติเหตุ น้ำท่วม หรือจุดก่อสร้างบนเส้นทางที่ใช้บ่อย และ "รถของฉัน" ที่เตือนเมื่อใบขับขี่ ภาษี หรือ พ.ร.บ. ใกล้หมดอายุ

สรุป

• ความปลอดภัยขึ้นกับความพร้อมของร่างกาย ไม่ใช่ตัวเลขอายุ สำรวจตัวเองอย่างตรงไปตรงมาเป็นระยะ
• ตรวจตาสม่ำเสมอ และถามแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งว่ายาที่ใช้มีผลต่อการขับรถหรือไม่
• ปรับวิธีขับ เช่น ขับกลางวัน เลี่ยงชั่วโมงเร่งด่วน และเว้นระยะให้มากขึ้น
• คุยกันในครอบครัวด้วยความห่วงใย และวางทางเลือกการเดินทางไว้ล่วงหน้า